دست صاحب بحار الأنوار رسيده و بنابراين وجاده‌اى نيست ، بلكه در آن مقال ، ثابت شد كه غير از كتب اربعه ، برخى از كتب ديگر هم به طريق تواتر به دست ايشان آمده است . و از اين گذشته از مقدمهء بالا روشن شد كه لازمهء وجاده‌اى بودن كتاب ، بىاعتبارى آن نيست بلكه علماى اعلام تا به صحت يك نسخه اطمينان حاصل نكنند بدان اعتماد نمىنمايند . راستى اگر علامه مجلسى ، نسخ منابع بحار را غير قابل اعتماد مىدانست آيا معقول بود كه دست به تأليف كتابى بدين عظمت زند و ساليان زيادى از عمر خويش را مصروف آن نمايد ؟ 2 . آقاى بهبودى در ضمن منابع بحار از بصائر الدرجات نام مىبرد و مىگويد : « ابوجعفر صفار كتابى داشته است به نام بصائر الدرجات كه از همان عصر تأليف مورد انتقاد ناقدين قرار گرفت و از ميان شاگردان بسيار او ، فقط محمد بن يحيى العطار القمى حاضر شد به روايت اين كتاب بپردازد ، سعد بن عبداللَّه اشعرى هم قسمتى از احاديث بصائر الدرجات را گلچين كرد و به نام منتخبات بصائر روايت كرد . . . مؤلف صحيح الكافى اين نسخهء موجود معروف را همان نسخهء منتخبات مىداند كه در حال حاضر ، صحيح و مجعول آن در هم آميخته است و قابل روايت نيست . « 1 » نه كتاب بصائر الدرجات صفار ، كه بيش از منتخبات آن مورد نقد ناقدان بوده است » . آنچه با مراجعه به كتب رجال به دست مىآيد اين است كه : اولًا : ابن وليد كتاب بصائر الدرجات را روايت نكرده و محمد بن يحيى اشعرى آن را روايت نمود . « 2 » آيا معنى عدم روايت ابن وليد ، اين است كه از ميان شاگردان بسيار صفّار ، تنها محمد بن يحيى آن را روايت كرده است ؟ ! ابوالعباس نجاشى ( / ابن النجاشى ) « 3 » هم كه فقط طريق محمد بن يحيى را نقل

--> ( 1 ) . ر . ك : معرفة الحديث ، ص 252 - 254 . ( 2 ) . فهرست ، شيخ طوسى محمد بن الحسن ، چاپخانهء دانشگاه مشهد ( افست از چاپ اسپرنگر ) ، 1351 ش ، ص 288 ؛ رجال نجاشى ، احمد بن على بن احمد بن العباس ، چاپ مصحح دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعهء مدرسين حوزه علميه قم ، 1407 ق ، رقم 948 . ( 3 ) . اين رجالى معروف از نوادگان شخصى به نام نجاشى بوده و از اين رو به او ابن النجاشى گفته مىشود ولى لقب‌نجاشى ، به عنوان لقب خانوادگى نيز درآمده و بنابراين به خود او نيز نجاشى اطلاق مىشود و غالباً در مورد اين رجالى همين لقب نجاشى به كار مىرود . القاب بسيار ديگرى نيز مانند اين لقب است به طور نمونه هشام كلبى ( ابن الكلبى ) ابن نديم صاحب فهرست ( / نديم ) ، ابوبكر جعابى ( / ابن الجعابى ) ، غضائرى احمد بن حسين صاحب كتاب رجال ( كه به ابن غضائرى مشهور است ) .